‘Schipper mag ik overvaren?’ Veiligheidsmaatregelen tijdens werken bij open water

Vallen op objecten in het water
Niet alleen verdrinking vormt een risico bij werken aan het water. Wanneer men in het water valt, kan men ernstig gewond raken door het vallen op drijvende objecten zoals boeien, dukdalven, ankerpunten of constructiedelen. Ook scherpe of harde objecten onder water vormen een bedreiging. Daarom moet er naast het verdrinkingsgevaar ook aandacht zijn voor collectieve valbeveiliging met bijvoorbeeld stellingen of borstwering.

Tussen wal en schip vallen
Een vaak onderschat risico is het vallen tussen wal en schip, bijvoorbeeld bij het betreden of verlaten van een schip of ponton. Dit kan leiden tot beknelling, onderkoeling of verdrinking. Enkele maatregelen zijn:

• Stabiele toegang via loopbruggen met leuningen.
• Regelmatige inspectie en herstelling van gebruikte loopbruggen.
• Goed verlichte overgangen voor buiten de daglichturen.
• Aanwezigheid van een reddingsplan met het nodige materiaal.
• Doorlopend toezicht bij de loopbrug.

Reddingsvesten en normering
Een van de belangrijkste persoonlijke beschermingsmiddelen bij werken met kans op verdrinking is het reddingsvest. Voor professioneel gebruik moet een reddingsvest voldoen aan de EN ISO 12402-normering. Automatische reddingsvesten moeten minimaal een drijfvermogen van 150N (Newton) hebben. De meeste bedrijven vragen een automatisch vest met 275N drijfvermogen, omwille van de werkkledij en de uitrusting. De keuze voor een bepaald type reddingsvest moet gebaseerd zijn op een risicoanalyse en de omstandigheden van het werk.

Hoogwerker versus reddingsvest
Het gebruik van een hoogwerker boven water brengt een dilemma mee: een aangelijnd valharnas is verplicht in de werkkooi, maar een automatisch reddingsvest kan in combinatie met een harnas belemmerend werken. Bij werken vanop de kade kan men bij een val in het water terechtkomen maar soms ook op aanwezige meerpalen of steigers. Aannemers geven bij werken op grote hoogte en bij de aanwezigheid van objecten soms de voorkeur aan het dragen van een valharnas. Via een schriftelijke risicoanalyse kan deze keuze worden omschreven en vastgelegd.

De ideale oplossing ligt in gecombineerde systemen uit de offshore industrie, waarbij het reddingsvest geïntegreerd is in het valharnas. Hierbij is het belangrijk dat beide systemen goed op elkaar zijn afgestemd en dat de valbeveiliging geen activering van het reddingsvest verhindert. Werknemers moeten (zoals bij alle technische PBM’s) specifiek getraind zijn in het gebruik van deze reddingsvesten.

Brandbestendige Reddingsvesten
In sectoren zoals de offshore-industrie of bij werkzaamheden nabij brandbare stoffen (zoals bij bunkering of lassen op waterbouwconstructies), zijn brandvertragende of brandbestendige reddingsvesten vereist. Deze voldoen aan ISO 14116 (vlamvertragende kleding) en blijven functioneel zonder dat het drijfvermogen afneemt. Zo kunnen ze veilig worden ingezet bij warme werken zonder beschadiging van het vest.

Ook bij het uitvoeren van warme werken (slijpen, lassen) op het water kunnen deze dienst doen zonder dat het reddingsvest tijdens de werken beschadigd wordt.

Conclusie
Niet alle werken bij water leveren verdrinkingsgevaar op maar er moet door de opdrachtgever en aannemer goed naar worden gekeken. In het geval de kans wel degelijk bestaat, moeten de maatregelen voldoende zijn. Als uitvoerders vallen van hoogte, waar komen ze op terecht – in het water of op een object? Zijn ze hiertegen beschermd? En bedenk ook wat je gaat doen als er eenmaal iemand in het water ligt.